در این یادداشت به هیچ‌رو قصد ما وارد شدن مجدد به بحث تعریف روشنفکر نیست و خوانندگان می‌توانند مفهوم «روشنفکر» را به همان معانی متعارفی که ظاهراً در سطح عمومی و در قالبی ابهام‌انگیز وجود دارد یعنی «کسانی که کار فکری می‌کنند» و یا «منتقدان فکری جامعه» و... در نظر بگیرند. این گروه‌ها شامل طیف بزرگی از مشاغل می‌شود که «نخبگان» فکری جامعه از مهم‌ترین آنها هستند.

طرح مساله و کار پایه مفهومی
سال ها قبل نگارنده این سطور مدعی شد اکثریت قریب به اتفاق مفاهیمی که به شکلی به انسان که جهان اکبر در او پیچیده شده است، چه به گونه یی فردی یا جمعی مربوطند، مفاهیمی سهل و ممتنع اند. از آن روی سهل و ساده اند که به هر حال هر آن کس که چند صباحی در این خاکدان روزگار گذرانده باشد، برداشت و تعریفی از آن مفاهیم عرضه می دارد که از جهاتی قابل قبول به نظر می رسند. در عین حال ممتنع اند، زیرا با لحظه یی وارسی و لختی چند و چون، فراتر از برداشت سهل و ساده اولیه، پیچیدگی مفرط، ابعاد متنوع، ویژگی های درهم تنیده و دائماً در حال شدن از راه می رسد و آشکار می شود تا محقق عجول و زودباور را شگفت زده، حیران کند (نگاه کنید به پیران، ۱۳۶۵ و ۱۳۶۸).

زن در تمدن‌های باستانی صاحب اعتبار و ارزش ویژه‌ای بود. در دوران‌های پیش از تاریخ، آنگاه که حصار و حریمی بین زن و مرد وجود نداشت، زن در میان مردم بین‌النهرین، سومر، مصر، یونان و ایران، سمبلِ زایش و باروری و عشق بود. از این رو مورد احترام و پرستش بود. در آفرودیت، ایشتار، آرتیمس، همای و ده‌ها الهه دیگر می‌توان ارزش آن را بازشناخت.

تبیین و رای تاریخی نابرابری های طبقاتی
پیروان تبیین و رای تاریخی نابرابری های طبقاتی علل این نابرابری ها را یا در عوامل زیستی و نژادی جست وجو می کنند یا در نیازهای متفاوت جامعه به وظایف گوناگون.تبیین طبیعی نابرابری های اجتماعی به عوامل نژادی، گزینش بهترین و شایسته ترین افراد و عامل وراثت در پیدایش نابرابری های طبقاتی توجه دارد. این برداشت سابقه یی دور در تاریخ اندیشه های اجتماعی دارد و در اواخر قرن نوزدهم و اویل قرن بیستم رونق فراوان گرفته و علمی عرضه شده است. بدین ترتیب در این بخش ابتدا از گذشته این نظریه ها در ایران باستان و دوران قدیم و سپس از تحولات آن در دوران جدید سخن می گوییم.

"تا آزادی انتقاد نباشد، ستایش ارزنده ای نیز نمی تواند وجود داشته باشد" بومارشه نمایشنامه نویس فرانسوی

تا آزادی انتقاد نباشد نه تنها ستایش ارزنده ای نمی تواند وجود داشته باشد، بلکه رشد و پیشرفتی نیز نه در زمینه فردی و نه در زمینه های اجتماعی، سیاسی، ادبی و فرهنگی صورت نخواهد گرفت.

ضرورت بحث تاریخی
بحث تاریخی در زمینه چندهمسری ازآن جهت می‌تواند راهگشا باشد که با دنبال کردن مسیر تمدن بشری و بررسی حیات فردی و اجتماعی انسانهای گذشته می‌توان به برخی علل و عوامل تاریخی و حتی بوم شناختی در زمینه گرایش یا عم گرایش جوامع به چندهمسری دست یافت.

ظهور موج‌ دوم‌ فمینیسم‌ در دهه‌ ۱۹۷۰ چشم‌انداز تازه‌ای‌ در مطالعات‌ فرهنگی‌ گشود. اما فمینیسم‌ خود جنبش‌ یکپارچه‌ و ساده‌ای‌ نیست‌ بلکه‌ انواع‌ گوناگونی‌ داشته‌ است‌. برخی‌ از سه‌ نوع‌ اصلی‌ فمینیسم‌ سخن‌ گفته‌اند: لیبرال‌، رادیکال‌، مارکسیستی‌ یا سوسیالیستی‌. موج‌ دوم‌ فمینیسم‌به‌ طور کلی‌ در نقد چگونگی‌ بازنمایی‌ زنان‌ در فرهنگ‌ عمومی‌ و رسانه‌های‌ جمعی‌ به‌ شیوه‌ای‌ جنسی‌، ناعادلانه‌ واستثماری‌ پدید آمد. هر یک‌ از انواع‌ فمینیسم‌ به‌ شیوه‌ خاصی‌ به‌ مسأله‌ انقیاد زنان‌ می‌نگرد و علت‌ها و راه‌حل‌های‌مختلفی‌ برای‌ آن‌ در نظر می‌گیرد.